ستمكار را هدايت نمىكند ( 109 ) . بنيانى كه ساخته‌اند همواره مايه اضطراب دلهاى ايشان است ، تا وقتى كه دلهايشان پاره پاره شود و خدا داناى شايسته كار است ( 110 ) . بيان آيات اين آيات عده ديگرى از منافقين را يادآور مىشود كه مسجد ضرار را ساخته بودند ، و وضع ايشان را با وضع مؤمنين كه مسجد قبا را ساخته بودند مقايسه مىكند . * ( « وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَكُفْراً . . . » ) * كلمه « ضرار » به معناى ضرر رساندن است ، و « ارصاد » به معناى كمين گرفتن و در انتظار حمله نشستن است . اگر اين آيه با آيات قبل كه راجع به منافقين بود نازل شده باشد ، قهرا عطف بر همانها و مربوط به همان منافقينى خواهد بود كه در آن آيات مكرر مىفرمود : « و منهم ، و منهم » و تقدير اين آيه نيز چنين مىشود : « و منهم الذين اتخذوا مسجدا ضرارا - و بعضى از ايشان كسانىاند كه مسجد ضرار را ساختند » . و اگر جداى از آن آيات نازل شده باشد قهرا « واوى » كه در صدر آن است واو استينافيه ، و جمله * ( « وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا » ) * مبتداء و خبر آن جمله * ( « لا تَقُمْ فِيه أَبَداً » ) * خواهد بود ، هر چند بنا بر تقدير قبلى هم اين وجه را جارى كنيم . البته ساير مفسرين در اعراب آيه و اينكه آيا جملات مذكور مبتداء و خبرند يا خير وجوه ديگرى ذكر كرده‌اند ، كه چون دلچسب و خالى از تكلف نيست لذا از نقل آن خوددارى شد . خداوند در اين آيه غرضى را كه اين طائفه از منافقين از ساختن مسجد داشتند بيان داشته و فرموده كه مقصودشان از اين عمل اين بوده كه به ديگران ضرر بزنند و كفر را ترويج نموده ، ميان مؤمنين تفرقه بيندازند و پايگاهى داشته باشند ، تا در آنجا عليه خدا و رسولش كمين گرفته ، از هر راهى كه ممكن شود دشمنى كنند ، و بطور مسلم اغراض مذكور مربوط به اشخاص معينى بوده ، و آيه راجع به يك داستان و واقعه اى خارجى نازل شده ، و آن داستان بطورى كه از روايات مورد اتفاق برمىآيد اين بوده كه جماعتى از بنى عمرو بن عوف مسجد قبا را ساخته ، از رسول خدا ( ص ) خواستند تا در آنجا نماز بخواند . رسول خدا ( ص ) هم مسجد را افتتاح نموده ، در آنجا به نماز ايستاد . بعد از اين جريان ، عده اى از منافقين بنى غنم بن عوف حسد برده در كنار مسجد قبا مسجد ديگرى ساختند تا براى نقشه چينى عليه مسلمين